Λογοθεραπεία

Χρειάζεται το παιδί μου λογοθεραπεία;

Είναι το ερώτημα που απασχολεί περισσότερο τους σύγχρονους γονείς — και είναι απολύτως θεμιτό. Η αναφορά στα εξελικτικά στάδια του λόγου θα σας βοηθήσει να καταλάβετε αν το παιδί σας χρειάζεται να αξιολογηθεί από λογοθεραπευτή.

Πριν όμως διαβάσετε τα ορόσημα, κρατήστε κάτι σημαντικό: κάθε παιδί έχει τους δικούς του ρυθμούς ανάπτυξης. Η μη επίτευξη ενός οροσήμου δεν αποτελεί διάγνωση — είναι μια ένδειξη, τόσο για τον γονιό όσο και για τους ειδικούς, ότι αξίζει μια κουβέντα.

Τα ορόσημα του λόγου, ηλικία προς ηλικία

Έως 12 μηνών

Καταλαβαίνει απλές οδηγίες (π.χ. «πού είναι η μπάλα;», «δώσε μου το μήλο»), παίζει με την ικανότητά του να παράγει ήχους, λέει «μαμά» και «μπαμπά» και χρησιμοποιεί μια λέξη συνειδητά για να ονομάσει ένα άτομο ή ένα αντικείμενο.

Έως 18 μηνών

Το λεξιλόγιό του εμπλουτίζεται και ονομάζει οικεία αντικείμενα.

Έως 2 ετών

Καταλαβαίνει πιο σύνθετες οδηγίες, δείχνει εικόνες, λέει το όνομά του και σχηματίζει μικρές προτάσεις με 2-3 λέξεις (π.χ. «μαμά νερό», «πάει η μπάλα»).

Έως 3 ετών

Καταλαβαίνει απλές ιστορίες, του αρέσει να ακούει παραμύθια, κατανοεί τις ερωτήσεις «πού» και «ποιος», χρησιμοποιεί προτάσεις με ρήμα και κάνει ερωτήσεις. Η ομιλία του αρχίζει να γίνεται πιο καθαρή και κατανοητή και από ενήλικες εκτός του οικείου του περιβάλλοντος.

Έως 4 ετών

Διηγείται άμεσες εμπειρίες του, χρησιμοποιεί σύνθετες γραμματικά και συντακτικά προτάσεις και η ομιλία του πλησιάζει αυτή των ενηλίκων, με τους περισσότερους ήχους διακριτούς — με εξαίρεση κάποιες περιπτώσεις όπως το /ρ/ και ορισμένα συμπλέγματα ήχων.

5 έως 6 ετών

Έχει κατακτήσει όλους τους ήχους και μπορεί να παρακολουθεί και να ανταποκρίνεται σε σύνθετους διαλόγους και σε συνθετότερα νοήματα.

Πού μπορεί να οφείλονται οι δυσκολίες

• Αναπτυξιακή ανωριμότητα: το παιδί δεν επικοινωνεί όπως θα περίμενε κανείς με βάση την ηλικία του, αλλά σαν παιδί μικρότερης ηλικίας.
• Οργανικά, γενετικά ή μετα-γεννητικά αίτια: βαρηκοΐα, σχιστία, δυσκολία στην αναπνοή, τη μάσηση ή την κατάποση, οδοντικές ανωμαλίες, εγκεφαλική παράλυση, νοητική καθυστέρηση, σύνδρομα, διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή.
• Αναπτυξιακή (Ειδική) Γλωσσική Διαταραχή.
• Τραυλισμός.
• Προβλήματα φωνής.
• Άλλοι παράγοντες: ψυχολογικά ζητήματα, δυσκολίες συγκέντρωσης, προσοχής, υπερκινητικότητας ή συμπεριφοράς, αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Πώς εκδηλώνονται

Ένα παιδί με δυσκολίες στην ομιλία μπορεί να:

• μπερδεύει τους ήχους μέσα σε μια λέξη
• αδυνατεί να μιμηθεί συγκεκριμένους ήχους ή ομάδες ήχων
• παραλείπει ήχους ή/και συλλαβές από τις λέξεις

Ένα παιδί με δυσκολίες στον λόγο μπορεί να δυσκολεύεται να:

• καταλάβει αυτά που του λένε
• βάλει λέξεις μαζί και να σχηματίσει προτάσεις
• βρει τις κατάλληλες λέξεις για να εκφραστεί και να συντάξει σωστά τις προτάσεις του
• πάρει μέρος σε μια συζήτηση
• εκφραστεί με ευκολία και ανάλογα με τις περιστάσεις

Τι συνέπειες έχουν

Στην οικογένεια

• Ενοχή: μερικοί γονείς νιώθουν υπεύθυνοι για το πρόβλημα του παιδιού και ανήμποροι να το ξεπεράσουν.
• Απόρριψη του προβλήματος: μερικοί γονείς δυσκολεύονται να δεχθούν ότι το παιδί τους έχει δυσκολία και ότι χρειάζονται βοήθεια για να την αναγνωρίσουν και να προσαρμοστούν.
• Απόσταση στη σχέση: θεμέλιος λίθος κάθε σχέσης είναι η επικοινωνία, οπότε η σχέση γονιού και παιδιού με δυσκολία στην επικοινωνία μπορεί μερικές φορές να γίνει δύσκολη.

Στη συμπεριφορά του παιδιού

Το παιδί μπορεί να είναι συνεσταλμένο και απομονωμένο ή, αντίθετα, να εκδηλώνει κρίσεις θυμού και επιθετικότητας. Συχνά αυτό που μοιάζει με «κακή συμπεριφορά» είναι απλώς η αδυναμία να εκφραστεί.

Στην εκπαίδευση

Το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον. Πολλές δεξιότητες που σχετίζονται με τον λόγο και την ομιλία, όπως η γραφή και η ανάγνωση, μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρά μαθησιακά προβλήματα.

Ο ρόλος του λογοθεραπευτή

Μεγάλο ποσοστό των παιδιών που παρουσιάζουν δυσκολίες στην επικοινωνία — στον λόγο ή/και στην ομιλία — χρειάζονται λογοθεραπεία, και ο λογοθεραπευτής καλείται να καταλήξει στη διαφορική διάγνωση. Κάθε θεραπευτικό πρόγραμμα είναι διαφορετικό και περιλαμβάνει τη συνεργασία του ειδικού με την οικογένεια, καθώς εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, το είδος και τη σοβαρότητα της δυσκολίας.

Ο λογοθεραπευτής θα σας υποδείξει τον τρόπο με τον οποίο μπορείτε και εσείς να βοηθήσετε το παιδί σας. Συνιστάται να αποφεύγετε να το διακόπτετε και να το διορθώνετε συνεχώς· μπορείτε ωστόσο να επαναλαμβάνετε σωστά αυτό που προσπαθεί να σας πει. Μετά την αρχική αξιολόγηση θα σας δοθούν όλες οι πληροφορίες που χρειάζεστε και θα σας εξηγηθεί αναλυτικά το πρόγραμμα.

Έτσι παρέχεται στο παιδί ένα ασφαλές και δεκτικό περιβάλλον και εγκαθιδρύεται μια θεραπευτική βάση. Ο λογοθεραπευτής λαμβάνει υπόψη όλα τα παραπάνω κατά την αξιολόγηση, χωρίς να παραβλέπει και τις άλλες πτυχές ανάπτυξης του παιδιού — την ψυχοσυναισθηματική και κινητική ανάπτυξη, τη συμπεριφορά και τη συγκέντρωση.

Στο σημείο αυτό αξίζει να υπογραμμιστεί η αναγκαιότητα της επιστημονικής προσέγγισης, που είναι απαραίτητη για την επίλυση και τη θεραπεία των δυσκολιών. Ψυχολόγος, παιδοψυχίατρος, εργοθεραπευτής και ωτορινολαρυγγολόγος αξιολογούν και έχουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση, τόσο στη στήριξη του παιδιού όσο και της οικογένειάς του, εφόσον ο λογοθεραπευτής κρίνει ότι κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο.

Λογοθεραπεία και σε ενήλικες

Η λογοθεραπεία δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Στο κέντρο μας υποστηρίζουμε και ενήλικες με δυσκολίες λόγου, ομιλίας, φωνής και επικοινωνίας — μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή κρανιοεγκεφαλική κάκωση, με νευρολογικές παθήσεις, με τραυλισμό, καθώς και με προβλήματα φωνής που αφορούν όσους χρησιμοποιούν επαγγελματικά τη φωνή τους.